THƠ TUYỂN CHỌN CỦA NGUYỄN QUANG BÍNH: TỰ TÌNH

lechivien442@gmail.com

Có ai đó đợi ta trước cửa?
Như người đi xa nay mới trở về
Bình minh thắp dưới chân trời ngọn lửa
Mây hình người che khuất cả con đê
Thời thơ ấu kỷ niệm đâu còn nữa
Bóng người thân cũng tan biến đâu rồi?
Ta thức dậy “tỉnh” hay “mơ” – hai nửa?
Một nửa héo đi, một nửa đâm chồi.

MỘT VÀI CẢM XÚC KHI VIẾT TỰ TÌNH

Có bạn thơ hỏi tôi về xuất xứ của bài “TỰ TÌNH”, tôi chỉ có thể nói lên những cảm xúc của mình khi viết “TỰ TÌNH” và muốn chia sẻ với bạn đọc những cảm xúc ấy. Mong bạn đọc thông cảm khi đăng dòng tâm sự này với tư cách như một độc giả cảm nhận lại khi đọc TỰ TÌNH.

Với tựa đề TỰ TÌNH tác giả ngụ ý sự trăn trở của bản thân về vấn đề mà nội dung đề cập. Câu đầu tiên đã đặt ra một câu hỏi về một sự “đợi chờ” của ai đó đối với tác giả, cũng như người đọc “Có ai đó đợi ta trước cửa?” Ai đó? Nhưng không xa lạ mà “Như người đi xa nay mới trở về”. “Người đi xa”, “ai đó”, “mới trở về” thì chắc hẳn người đó dù chưa nhìn mặt, đặt tên cụ thể nhưng phải là người thân thiết lắm rồi. Chỉ có điều, là người hỏi chưa gặp mặt mà thôi. Cái mà chưa gặp mặt trực tiếp ấy không phải là xa xôi mà rất gần, nhưng vì “người đi xa mới trở về” đến sớm quá, chủ nhà chưa dậy được thể hiện rõ trong câu tiếp theo: “Bình minh thắp dưới chân trời ngọn lửa” tức là còn ở cái lúc bình minh mới lên, mặt trời còn ở dưới chân trời. Nhưng chỉ như vậy, thì mới làm rõ cơ bản của cái TỰ TÌNH thổ lộ của tác giả về một sự gặp gỡ nào đó mà thôi.

Khi buổi bình minh đang lên, sức nóng của mặt trời làm tan loãng những đám mây, lan tỏa và tạo ra nhiều hình hài thú vị bằng cầu thơ: “Mây hình người che khuất cả con đê”. Đây là hình ảnh thực. Cái hình hài do đám mây tạo ra ấy trong TỰ TÌNH là cái hình người. Cái hình người là cái được tác giả ví von, vì thế “hình” là thật còn “người” là ảo. Giữa cái thật và cái ảo trong TỰ TÌNH bắt đầu đan xen nhau tạo nên một hình ảnh ẩn dụ khá độc đáo. Nó độc đáo ở chỗ nó che mất cả một con đê. Như vậy, "cái ảo" lại che "cái thật". Con đê ấy với bao kỷ niệm thời thơ ấu của tác giả, của người đọc “Thời thơ ấu kỷ niệm đâu còn nữa”. Đồng thời cũng không ngại ngần gì tác giả viết tiếp: “Bóng người thân cũng tan biến đâu rồi?”... Sự liên tưởng của “ai đó đang đợi ta trước cửa” giống như “đám mây hình người” đều tan biến mất, tác giả, người đọc không kịp nhận ra vì những hình ảnh ấy vừa “thật” đấy, nhưng cũng vừa “ảo đấy”, làm cho tác giả, người đọc nghi ngờ cả chính mình. Bằng: “Ta thức dậy “tỉnh” hay “mơ” hai nửa?” và câu kết “một nửa héo đi, một nửa đâm chồi”. Cái héo đi ở đây là cái gì? Cái đâm chồi ở đây là cái gì? Quy luật tiến hóa chung của sự vật, hiện tượng chúng ta đều biết cái cái mới, tiến bộ, cái tốt đẹp, cái sáng… thì dù có quanh co khúc khuỷu thế nào nó vẫn “đâm chồi”. Còn cái cũ, cái lạc hậu, cái xấu, cái tối… (tức là cái đối nghịch với nó) sẽ héo đi.

Tư tưởng của TỰ TÌNH mang tính phổ quát thể hiện trong từng ý thơ, câu thơ. Cái bóng mây hình người che khuất cả con đê, cả kỷ niệm thời thơ ấu... Cái con đê ấy hằn in bao kỷ niệm trong sáng. Nhưng dù là trong sáng thế nào thì trong nó vẫn còn cái cần phải xem xét một cách biện chứng để giải quyết vấn đề hiện tại. Bởi những kỷ niệm là cái quá khứ của thời thơ ấu. Luyến tiếc nó, nhưng không thể bưng bê kỷ niệm mà gặm nhấm nó để rồi không dám vượt qua những hạn chế mà tính thời đại của nó đến nay không còn phù hợp. Hoặc hình ảnh "Người đi xa nay mới trở về" cũng như bao nhiêu vấn đề mà tác giả đề cập đều hàm chứa ngay trong chính nó một cái tự thân vừa tốt, vừa chưa tốt như hai mặt của một chỉnh thể. Với cách luận giải như vậy, làm cho người đọc và chính bản thân tác giả cũng tự hoài nghi mình rằng: "Ta thức dậy "tỉnh" hay "mơ" - hai nửa?" và "một nửa héo đi, một nửa đâm chồi". Cái cần héo đi phải héo đi, cái cần đâm chồi nẩy lộc phải đâm chồi nẩy lộc như quy luật vốn có của nó. Nhưng ở đây muốn nói vấn đề ấy diễn ra đồng thời hai quá trình "héo đi" hay "đâm chồi" trong cùng một con người, một sự vật hiện tượng của đời sống xã hội.

Trong quy luật nghiệt ngã của cuộc sống hôm nay, cái cơ chế thị trường đã và đang chi phối không nhỏ đến nhận thức, tình cảm, cử chỉ, hành động của mỗi chúng ta. Giữa cái mới, và cái cũ, cái xấu và cái tốt; giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu; giữa cái sáng (minh bạch) và cái tối (không minh bạch) có lúc không có ranh giới rõ ràng. Đọc TỰ TÌNH chúng ta cảm nhận, tác giả đã cho ta một cái nhìn khá phổ quát của vấn đề để phân tích, so sánh, đối chiếu khi xem xét một sự vật, một vấn đề xã hội đã và đang diễn ra. Nếu không có một nhận thức đúng đắn, thì “cái tốt” cũng đang đợi, “cái xấu” cũng đang chờ ta ngay khi ta mới thức dậy. Dù có tỉnh táo đến đâu sau một đêm dài ngon giấc, nếu không có kiến thức, trình độ, không có lý chí, tình cảm trong sáng thì khó tránh khỏi những sai sót chứ chưa nói là cạm bẫy của cuộc đời.

Với những góc độ xem xét từng sự vật, hiện tượng cụ thể độc giả xem xét và lý giải thấu đáo từng vấn đề cụ thể với góc độ tiếp cận riêng của mình để đón nhận cái mới tươi sáng và đẹp đẽ đang chờ đón bạn. Xin cảm ơn!

THƠ TUYỂN CHỌN CỦA NGUYỄN QUANG BÍNH

Thứ Sáu, 26 tháng 12, 2014

TỰ TÌNH

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét